Rreth pushtetit (qeverisjes) përmes prizmit të Kur’anit!

Autor: Amar Bašić

Kur’ani është Shpallja e fundit, por kjo nuk do të thotë që ne duhet ta kuptojmë si një rregullore formale, zbulimesh shkencore ose tregime për popujt e mëparshëm, pa ndonjë ndjeshmëri që të përpiqemi t’i kuptojmë mesazhet kur’anore dhe të mundohemi ta ndryshojmë gjendjen nga niveli individual deri tek ai shoqëror. Mu si një mik i vërtetë, Kur’ani do t’ia zbulojë sekretet vetëm atij që e ka të afërt. Nëse All-llahu tha se “asgjë nuk është lënë pa përfshirë”, atëherë ne duhet ta nisim hulumtimin e përgjigjeve.

Pejgamberi për të cilin më së shumti flet Kur’ani është Musai a.s.. Rreth 600 ajete, pra një e dhjeta e Kur’anit trajton ndodhi nga jeta e këtij të Dërguari të All-llahut! Për krahasim, Muhammedi salAll-llahu alejhi ue selem, në Kur’an me emër përmendet “vetëm” katër herë. Le të mendojmë rreth këtij fenomeni.

Një nga arsyet për këtë shihet në faktin se Musai a.s., ishte Pejgamberi të cilin edhe hebrenjtë edhe të krishterët (edhe Isai a.s. ishte nga populli i njëjtë si Musai) i pranonin si Pejgamberë “të tyre”, ndërsa në të njëjtën kohë e mohojnë mesazhin e Muhamedit Alejhisselam. Prandaj, përmendja e Musait, a.s., në të vërtetë përmban porosi ndaj atyre që nuk e besojnë në Muhamedin, a.s., si Pejgamber.

Sikur Kur’ani na porosit: “Ne po flasim për profetin ‘tuaj’, për mrekullitë e tij, daljen e tij nga skllavëria, ju e besoni këtë! Besoni edhe Muhamedin, sepse e vërteta është në vetë Kur’anin! “Nëse ndonjëri prej nesh dëshiron që njerëzit ta pranojnë atë, mësim marrim nga ky parim kur’anor: bisedoni me njerëzit për gjërat që ata i dinë, i duan dhe i kuptojnë, ashtu që t’ju dëgjojnë kur ju flisni për gjërat që nuk i dinë dhe u frikësohen.

Njeriut që nuk falet nuk mund t’i drejtohemi me fjalë dënimi, mëkatarit nuk duhet t’i kthehet shpina, por të gjithëve duhet t’u afrohemi në mënyrë që ata ta ndiejnë se e kuptojmë fatin e tyre, se kemi tema të përbashkëta dhe pastaj ua japim këshillën e dëshiruar.

Por, nga tregimi i Musait alejhis-selam, ka një detaj që pashmangshëm e vërejnë ata që e lexojnë Kur’anin, e kjo është përsëritja e dialogut në mes Musait dhe Faraonit, përmes disa formave dhe sureve. Pse? Sepse flet për një rend të padrejtë si një konstant, jo një përjashtim, gjatë vetë historisë njerëzore. Kjo histori ka pesë aktorë.

I pari është sundimtari i padrejtë që mendon se gjithçka në tokë dhe poshtë saj është e tij, siç ishte vetë Faraoni. “O populli im! Vallë, a nuk më përket mua sundimi i Egjiptit dhe i këtyre lumenjve që rrjedhin pranë meje? A nuk shihni? Vallë, a nuk jam unë më i mirë se ky i mjerë, i cili mezi mund të shprehet? Përse nuk i janë dhënë atij byzylykë ari? Përse nuk kanë ardhur bashkë me të engjëjt?  Kështu, ai e mashtroi popullin e vet. Ata iu nënshtruan atij, sepse ishin vërtet një popull i pabindur.” [EZ-ZUHRUF, 51-54] Nga këto ajete kur’anore përfundojmë se karakteristikat e një sundimtari të padrejtë janë:

  • Bindja se qeverisja është e tija dhe se e meriton atë. Në fakt qeverisja është përgjegjësi dhe brengë, jo nder. Ajo është një sprovë, jo ​​dhunti. I vetmi rast kur sundimi është dhunti paraqet rasti kur Sundimtar është All-llahu dhe robi i nënshtrohet Atij, vetëm kështu ata që qeverisen janë të kënaqur me dhuntitë e sundimtarit.
  • Ndjenja e rreme se ai është më i mirë dhe më i vlefshëm se njerëzit e tjerë. Arsyeja pse njeriu që vjen në pushtet fillon ta shikojë interesin e tij dhe fillon bëjë zullum, para së gjithash qëndron në faktin se ai e humbet ndjenjën e tij për Krijuesin, dhe pastaj për krijesat e Tij. Harresa e All-llahut çon në arrogancë, dhe kështu mohim, nënçmim dhe moszgjidhjen e nevojave të të tjerëve.
  • Kriteret materiale në arsyetimin e gjërave. Faraoni mendon se është më i mirë se Musai sepse ky nuk ka byzylykë ari. Sa sundimtarë ka ata që e konsiderojnë poshtëruese të ulen me një njeri “të zakonshëm” dhe t’i dëgjojnë hallet e tij, ndërsa me ata “që mbajnë ari në duar” bëhen miq të ngushtë të tyre. Nuk është e diskutueshme që një sundimtar ose një epror mund të posedojë pasuri – por është e diskutueshme kur pasuria bëhet kriter vlerësimi për klasifikimin e njerëzve.
  • Arsyetimi i veprimeve të tyre duke mohuar gajbin (botën e padukshme). Faraoni kërkon të shohë melekët, jo njeriun. Kjo ikje nga përgjegjësia është e ngjashme me rastin e njeriut i cili bën padrejtësi dhe e bind veten se është i drejtë, sepse “Zoti nuk e ndëshkon dhe gjithçka i ec mbarë në jetën e tij.”

Përmes këtyre ajeteve, Kur’ani na flet edhe për përgjegjësinë e popullit që pranon një sundimtar të tillë, sepse “ata një popull i pabindur”. Sigurisht, njerëzit nuk janë përgjegjës për mëkatet e kryera nga një qeveri e padrejtë, por ata janë përgjegjës nëse miratojnë dhe mbështesin përsëri një sundimtar të tillë. Duke e ndryshuar ndërgjegjen e vete, njeriu i ndryshon edhe ata që e qeverisin.

I dyti është veziri / ministri i tij i cili do t’i zbatojë pa kushte të gjitha urdhrat e sundimtarit, çfarëdo që të jenë, kështu ndodhi me Hamanin, arkitektin i cili me urdhër të Faraonit ndërtoi një “kullë deri tek Zoti i Musait”. Ai ishte arkitekti më i aftë tek faraoni, por ndoshta nuk e posedonte tiparin më të rëndësishëm, nevojën për ndryshim – guximin!

I treti është njeriu i pasur i cili pasurinë e tij e vë në shërbim të qeverisjes për nënshtrim të popullit dhe pasurimit të tij personal. Në këtë drejtim përmendet historia e Karunit, i cili përshkruhet të ketë qenë aq shumë i pasur saqë çelësat e thesareve duhej t’i bartin shumë njerëz.  

I katërti është njeriu i ditur që i “arsyeton” të gjitha veprimet e sundimtarit dhe u jep atyre konfirmimin se gjithçka që ata bëjnë është në përputhje me shpalljet e caktuara Hyjnore. Në historinë e Musait këta janë sihirbazët (magjistarë) para se t’i besonin Musait a.s. dhe ta pranojnë besimin e drejtë.

I pesti janë mediat që do të flasin dhe transmetojnë vetëm atë që është në interes të sundimtarit. Shembull i kemi hashirunët, ata që i mblodhën njerëzit dhe i urdhëronin t’i inkurajojnë vetëm magjistarët e faraonit pa u dhënë atyre mundësinë ta dallojnë të vërtetën nga gënjeshtra.

Kur’ani këtë histori e përsërit si një paradigmë negative në të cilën do të bazohen shumica e shoqërive deri në Ditën e Gjykimit. Në fillim të sures Kasas, All-llahu thotë:

“Ne do të të tregojmë ty pjesë nga historia e Musait me faraonin, ashtu siç ka qenë me të vërtetë, për njerëzit që besojnë. Me të vërtetë që faraoni madhështohej në Tokë dhe banorët e saj i kishte përçarë në grupe; disa prej tyre i përndiqte, ua vriste fëmijët meshkuj, ndërsa femrat ua linte gjallë. Ai ka qenë vërtet keqbërës. Por vullneti Ynë ishte që t’u jepnim mirësi atyre që qenë të shtypur në tokë, t’i bënim prijës e trashëgimtarë, t’i forconim ata në Tokë dhe t’u tregonim faraonit,  Hamanit dhe ushtrisë së tyre atë prej së cilës ata frikësoheshin.” Në këtë ajet dëshirojmë ta theksojmë: “Por vullneti Ynë ishte që t’u jepnim mirësi atyre që qenë të shtypur…”, mësimi moral, në këtë rast flitet në kontekst të faraonit dhe Musait, por All-llahu kësaj lufte i jep  karakter absolut, universal, i cili nuk kufizohet vetëm me Benu Israil nga e kishte prejardhjen Musai a.s.

Kur në një shoqëri qeveritari synon vetëm të mbijetojë dhe qëndrojë në pushtet, dhe të mos punojë për mirësinë e shoqërisë; kur bashkëpunëtorët janë të gatshëm t’i binden një eprori vetëm për të qëndruar në pozitë; kur të pasurit në një shoqëri mendojnë vetëm se si ta shtojnë pasurinë e tyre; kur dijetarët e një shoqërie nuk janë korrigjues ose, më keq, janë përkrahës të padrejtësisë; dhe kur mediat në një shoqëri nuk janë të lira – atëherë në atë shoqëri mbretëron sindroma faraonike.

Një popull i tillë ka nevojë për Musain që ta lirojë nga prangat e faraonit. Musai u rrit në oborrin e faraonit, dhe më vonë e ngadhënjeu atë me të Vërtetën! Ai nuk do të vijë vetëm, i paftuar dhe nga diku, sepse në secilin prej nesh “rritet” ose faraoni ose Musai, neve na takon kush do të jetë dominues. Veprat tona e konfirmojnë këtë! Duke na kujtuar vazhdimisht se lufta midis së mirës dhe së keqes do të vazhdojë, Kur’ani e përsërit këtë histori pa pushim, në mënyrë që të mos qëndrojmë (pa)vetëdije në anën e gabuar.

Ndërsa një njeri ishte duke ecur, përgjatë rrugës u sulmua nga qentë, kështu që ai mori një shkop nga gardhi aty pranë për t’u mbrojtur. Pasi arriti në shtëpi, ai e la shkopin anash dhe gruaja e pyeti, nëse vërtetë planifikonte ta kthen atë shkop përsëri te gardhi?!, duke shtuar se me mungesën e një shkopi, gardhit nuk do t’i ndodhë asgjë! Njeriu i përgjigjet gruas: “Unë e kuptoj se çfarë do të thuash, por imagjino që të gjithë të marrin nga një shkop prej gardhit, çfarë do të mbetej?!”

Të qenët me të vërtetën, atëherë kur të tjerët bëjnë zullum, është vendimi më i mirë që njeriu mund ta merr, sepse faraoni gjithmonë në fund do të humb, ndërsa nderimet janë për Musain / për ne!

Përktheu: Lutfi Muaremi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s